Hương ước, khoán lệHU00002831
Hương ước: làng Thụy Phiêu, tổng Thụy Phiêu, huyện Tùng Thiệu, tỉnh Sơn Tây
- Địa danh cổ:
- xã Thụy Phiêu, tổng Thụy Phiêu, huyện Tùng Thiệu, tỉnh Sơn Tây
- Niên đại lập:
- 1942
- Số trang:
- 13
Chưa có ảnh ngôi đình này
Bạn có ảnh? Gửi giúp (ghi tên người chụp)Đình Thụy Phiêu
Quảng Oai, Ba Vì, Hà Nội
Niên đại
trước 1531Tầng A: Chứng cứ chắc
Thành hoàng
Tản ViênTầng A: Chứng cứ chắc
Xếp hạng di tích
Quốc gia
Ngày hội
Chưa có dữ liệuBạn biết? Bổ sung giúp
Mỗi làng một mạch thiêng
- Làng khác cùng thờ Tản Viên: Đình Tây Đằng, Đình Mông Phụ, Đình Thanh Lũng — mỗi nơi một thần tích, một lệ làng riêng.
Khối 4: Câu chuyện của làng
Chưa có lời kể nào của người làng về ngôi đình này.
Ông bà, cha mẹ bạn còn nhớ chuyện gì về đình? Kể lại — ghi rõ ai kể, ai ghi.
Kể chuyện ngôi đìnhKhối 5: Kiến trúc và hiện vật
Chưa có dữ liệuBạn biết? Bổ sung giúpKhối 6: Thư viện ảnh
Chưa có ảnh. Mỗi ảnh gửi lên đều ghi tên người chụp và giấy phép.
Khối 7: Sách viết về ngôi đình này
“Ngôi đình Thụy Phiêu, ở Ba Vì, là một ví dụ như thế. Một buổi chiều, đứng dưới mái nó, ngửa mặt nhìn hàng cột. Gỗ đã đen lại sau mấy trăm năm khói hương và mưa nắng. Đưa tay sờ: thớ gỗ ram ráp mà âm ấm, như da bàn tay một người già.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “Những ngôi đình gỗ cổ nhất còn sờ được hôm nay đều mang dấu tích có thể xuất hiện trước năm 1531 nhiều thế kỷ ( đình Thụy Phiêu trùng tu 1531). Cả nước còn chừng sáu ngôi từ thời Mạc, thì riêng đất Ba Vì — xứ Đoài xưa — giữ tới ba: Tây Đằng, Thanh Lũng và Thụy Phiêu. Trước mốc ấy, im lặng. Không phải im lặng của chuyện không có. Im lặng của tư liệu bị thời gian xóa nhòa.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “Thụy Phiêu cho ta mốc quý nhất: một niên đại tuyệt đối, khắc thẳng sửa lần 1 trên cột. Bằng chứng ấy là vàng, vì nó không phụ thuộc vào phong cách, vào phỏng đoán. Chữ khắc cứ nằm đó mà đọc.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “… Thiếu niên hiệu, ta không biết Quý Mùi nào trong bao nhiêu năm Quý Mùi của lịch sử, trong khi đó 60 năm lại có một năm Quý Mùi. Niên đại Tây Đằng, vì thế, chủ yếu là suy đoán theo phong cách chạm khắc, không phải mốc cứng như Thụy Phiêu. Đã thế, có ý kiến còn cho rằng vài mảng chạm ở Tây Đằng mang hơi hướng đời Lý - Trần, có lẽ được lấy lại từ một kiến trúc sớm hơn. …”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “Và ngay trong lòng Bắc Bộ, sự đa dạng cũng đã lớn. Cứ nhìn Đình Bảng ở Từ Sơn, Bắc Ninh — dựng ở nửa đầu thế kỷ mười tám, thường được nhắc như một trong những ngôi đình đẹp bậc nhất còn lại. Mái xòe rộng mà cong mềm. Bộ khung gỗ chạm trổ tinh vi tới từng centimet, đến mức người ta phải sững lại mà ngắm, như ngắm một pho điêu khắc khổng lồ. Đặt Đình Bảng cạnh Thụy Phiêu nhỏ nhắn, ba gian hai chái, ta thấy ngay: cùng một thiết chế, mà khoảng cách giữa sơ khai và cực thịnh có thể xa tới mấy trăm năm và mấy bậc tài hoa.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “Minh văn khắc chìm trên cột cái đình Thụy Phiêu (Ba Vì, Hà Nội) ghi niên đại Đại Chính nhị niên — 1531. Mốc niên đại chắc chắn nhất hiện biết của đình làng Việt.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “Hãy lấy ngay cụm đình cổ xứ Đoài — Thụy Phiêu, Tây Đằng”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 3: Đình làng và câu hỏi về nguồn gốc tộc Việt → “… Vỏ "con rể vua Hùng" thì mới. Việc đình Thụy Phiêu thờ Tản Viên là một sự thật đẹp về đời sống tín ngưỡng của làng, nhưng nó không chứng minh rằng ngôi đình — hay làng — có từ thời Hùng Vương. Nó chỉ chứng minh rằng, ở vùng chân núi Ba Vì, người ta đã thờ vị thần núi của mình từ rất lâu, và về sau khoác cho ngài một lý lịch hoàng gia. …”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 3: Đình làng và câu hỏi về nguồn gốc tộc Việt →
Trích nguyên văn; dấu “…” là chỗ lược bớt câu không nói về đình này. Đọc trọn chương:
Văn bản gốc trong kho lưu trữ
Hồ sơ Hán Nôm, hương ước của làng đang giữ ở kho. Chỉ ghi ký hiệu và đường dẫn tới bản ghi của kho; ảnh chụp chưa đăng vì chưa xin phép.
Khối 8: Nguồn và độ chắc
Chứng cứ chắc Diễn giải có cơ sở Giả thuyết
Tầng A: Chứng cứ chắcMinh văn cột cái gian giữa ghi "Đại Chính nhị niên, Tân Mão niên... tu lý" (1531)
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 1: “Mốc 1531 (đình Thụy Phiêu) — chứng cứ chắc [A]. Minh văn cột cái gian giữa: "...Đại Chính nhị niên, Tân Mão niên... tu lý".”
Tầng A: Chứng cứ chắcChữ ghi việc trùng tu nên đình có trước 1531; 1531 là hạn dưới, không phải năm khởi dựng
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 1: “Chữ ghi việc trùng tu → đình có trước 1531; đây là hạn dưới của niên đại, không phải năm khởi dựng.”
Tầng A: Chứng cứ chắcNiên đại 1531 là mốc được dẫn phổ biến; sách ghi tầng "A có tranh luận", cấu kiện không đồng niên đại
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 31: “Đình Thụy Phiêu (Ba Vì) với niên đại 1531, đình Lỗ Hạnh (Bắc Giang) 1576, đình Tây Đằng thế kỷ XVI là các mốc được dẫn phổ biến trong nghiên cứu kiến trúc Việt Nam.”
Tầng A: Chứng cứ chắcĐình hướng Đông – Đông Bắc, không hướng Nam
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 15: “PHẢN VÍ DỤ Thụy Phiêu (trước 1531) hướng Đông – Đông Bắc [A].”
Tầng A: Chứng cứ chắcMột trong ba đình thời Mạc ở Ba Vì (cả nước còn khoảng 6)
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 1: “"6 đình Mạc, Ba Vì chiếm 3" — chứng cứ chắc [A]. Tây Đằng, Thanh Lũng, Thụy Phiêu”
Tầng A: Chứng cứ chắcĐình thờ Tản Viên
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 3: “Tản Viên ở Thụy Phiêu – Tây Đằng — tách lớp [A/B/C]. Việc thờ Tản Viên tại cụm đình xứ Đoài là chứng cứ [A]”
Tầng B: Diễn giải có cơ sởXếp hạng: Di tích quốc gia (năm 2001)
Ghi chú: Cần đối chiếu văn bản quyết định xếp hạng.
Thiện Lưu, “Thần tích Việt Nam — Nghiên cứu đầy đủ cho dinhlang.tv”Theo tổng hợp trong bản nghiên cứu 15/10/2026; chưa đối chiếu nguyên văn
Tầng C: Giả thuyếtKhung lai lịch Tản Viên là "con rể vua Hùng thứ 18" là lớp biên soạn muộn
Điều kiện bác bỏ: Nếu giám định văn bản cho thấy một số thần tích Hùng Vương có bản gốc sớm hơn Hồng Đức đáng kể, hoặc mô-típ Đông Sơn trên gỗ đình được chứng minh là truyền thừa tạo hình liên tục (không phải tái dùng ngẫu nhiên), mức [B]/[C] tương ứng phải nâng lên.
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 3: “khung "con rể vua Hùng thứ 18" là lớp biên soạn muộn, chi tiết ở mức [C]”
