Đình Chu Quyến

Khối 7: Sách viết về ngôi đình này

1. “Rồi tới một chùm đình khác của xứ Đoài và vùng Kinh Bắc: Chu Quyến, Lỗ Hạnh, Phù Lão, Thổ Hà. Cùng lớp Tu Lý ( sửa thế kỷ mười sáu, chúng cho thấy đình gỗ mái xòe, sân rộng là một hiện tượng của đồng bằng và trung du Bắc Bộ giống với ngôi nhà chung được khắc trên trống đồng Đông Sơn thuộc thời đại Hùng Vương ( TCN) mà ta đã nói. Đáng nói là các kênh bằng chứng độc lập cùng chỉ về một cửa sổ thời gian: văn khắc định niên trùng khớp với phong cách kiến trúc, phong cách kiến trúc được kế thừa trùng khớp với lớp tín ngưỡng Thành hoàng sớm nhất từ thế kỷ thứ III - IV . Nhiều con đường cùng dẫn về một điểm. Đó là lúc một giả thuyết bắt đầu vững.”

2. “Đình Chu Quyến (Ba Vì, Hà Nội), dựng thế kỷ XVII — một trong những ngôi đình tiêu biểu nhất của xứ Đoài. Mái chiếm gần hai phần ba chiều cao công trình, bốn đầu đao cong vút: dáng điển hình của đình Bắc Bộ thời Lê Trung hưng.”

3. “Chặng ba: thời Lê Trung hưng, thế kỷ mười bảy và mười tám — tuổi vàng. Thế kỷ mười sáu là lúc đình trưởng thành; hai thế kỷ tiếp theo là lúc nó nở rộ, để lại những ngôi đình đẹp nhất đồng bằng Bắc Bộ: Thổ Hà, Chu Quyến, rồi Đình Bảng ở nửa đầu thế kỷ mười tám. Chất của giai đoạn này không nằm ở quy mô. …”

4. “Ở đình Tây Đằng, ở Chu Quyến, ở hầu hết đình cổ Bắc Bộ, mối gối ấy lặp lại hàng chục lần. Cột đứng thì tròn — tròn lẳn, mập ở giữa, thon nhẹ hai đầu, nhẵn dưới bàn tay. Xà nằm thì vuông — tiết diện vuông vức, cạnh sắc. Một sự thật gỗ đá, đo được, sờ được.”

5. “Đình Chu Quyến nhìn chếch: hàng cột cái gỗ lim để mộc, chân kê đá tảng, lan can thấp chạy quanh sàn. Cột tròn đỡ xà vuông, mộng ăn mộng — cả bộ khung đứng được mà không một cây đinh sắt.”

6. “… Trên bầu trời, ngoài Bắc Đẩu, người xưa còn chia vòng trời thành hai mươi tám chòm sao, gọi là Nhị thập bát tú — hai mươi tám ngôi sao trấn giữ bốn phương trời, mỗi phương bảy tú. Quá trình điền dã tôi thấy, trong một số ngôi đình như Đình Bảng, Chu Quyến… , các đầu bẩy nâng đỡ mái — các đầu đao, các con rường, các điểm chống đỡ — đúng bằng hai mươi tám, và đó chính là hình ảnh Nhị thập bát tú, hai mươi tám vì sao dang tay che chở cho dân làng bên dưới. …”

7. “Còn một đặc điểm cổ đáng nói: nhiều ngôi đình xưa, nhất là ở Bắc Bộ, vốn có sàn gỗ. Không phải nền đất hay nền gạch sát mặt đất như ta thường thấy nay, mà là một sàn gỗ cao cách mặt đất, phải bước lên mấy bậc mới tới — như một ngôi nhà sàn. Những đình cổ như Tây Đằng, Chu Quyến, Đình Bảng đều mang dấu vết sàn ấy.”

8. “… Đình Bắc Bộ nổi bật với bộ mái xòe rộng mênh mông, dốc lớn, gần như đổ sà xuống thấp, với bốn đao cong vút lên đầy kiêu hãnh; với bộ khung gỗ lim to lớn, những cây cột cái một người ôm không xuể; và nhất là với nghệ thuật chạm khắc gỗ phong phú bậc nhất, tràn ngập trên các cốn, các đầu dư, các ván nong. Những ngôi đình như đình So ở Quốc Oai nổi danh bề thế, đình Chu Quyến với khối mái khổng lồ, đình Đình Bảng với bộ khung chạm trổ tinh vi, là những đỉnh cao của kiến trúc đình Bắc Bộ. Đây là nơi ta tìm về khi muốn thấy ngôi đình ở dạng nguyên bản, đầy đủ và rực rỡ nhất của nó.”

Trích nguyên văn; dấu “…” là chỗ lược bớt câu không nói về đình này. Đọc trọn chương:

• 1Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt
• 11Kinh Dịch trong đìnhCột tròn, xà vuông và một triết lý về trên dưới
• 14Vũ trụ quan trong không gian đìnhBậc lẻ, tinh tú và con người
• 16Kiến trúc đình ba miềnMột thiết chế, ba dáng hình

Phim về ngôi đình này

1:19Đình Chu Quyến - Dấu ấn xưa của xứ Đoài | Hà Nội đẹp và chưa đẹpHTV - Đài Hà Nội1:12Kiến trúc nghệ thuật độc đáo của Đình Chu Quyến | Hà Nội đẹp và chưa đẹpHTV - Đài Hà Nội

Văn bản gốc trong kho lưu trữ

Hồ sơ Hán Nôm, hương ước của làng đang giữ ở kho. Chỉ ghi ký hiệu và đường dẫn tới bản ghi của kho; ảnh chụp chưa đăng vì chưa xin phép.