Đình Đình Bảng
Từ Sơn (phường), Từ Sơn, Bắc Ninh (trước sáp nhập: xã Đình Bảng (phường))
Niên đại
nửa đầu thế kỷ XVIII
Thành hoàng
Thờ Cao Sơn Đại VươngTầng B: Diễn giải có cơ sở
Xếp hạng di tích
Quốc gia đặc biệt
Ngày hội
Khối 4: Câu chuyện của làng
Chưa có lời kể nào của người làng về ngôi đình này.
Ông bà, cha mẹ bạn còn nhớ chuyện gì về đình? Kể lại — ghi rõ ai kể, ai ghi.
Kể chuyện ngôi đìnhKhối 5: Kiến trúc và hiện vật
- Tầng A: Chứng cứ chắcCó dấu vết sàn gỗ
- Tầng A: Chứng cứ chắcBộ khung chạm trổ tinh vi (nhãn "A ví dụ", cần đối chiếu hồ sơ di tích)
- Tầng A: Chứng cứ chắcSơn son thếp vàng trên cửa võng, hoành phi câu đối, ngai thờ, đầu dư
Khối 6: Thư viện ảnh
Khối 7: Sách viết về ngôi đình này
“Chặng ba: thời Lê Trung hưng, thế kỷ mười bảy và mười tám — tuổi vàng. Thế kỷ mười sáu là lúc đình trưởng thành; hai thế kỷ tiếp theo là lúc nó nở rộ, để lại những ngôi đình đẹp nhất đồng bằng Bắc Bộ: Thổ Hà, Chu Quyến, rồi Đình Bảng ở nửa đầu thế kỷ mười tám. Chất của giai đoạn này không nằm ở quy mô. …”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “Và ngay trong lòng Bắc Bộ, sự đa dạng cũng đã lớn. Cứ nhìn Đình Bảng ở Từ Sơn, Bắc Ninh — dựng ở nửa đầu thế kỷ mười tám, thường được nhắc như một trong những ngôi đình đẹp bậc nhất còn lại. Mái xòe rộng mà cong mềm. Bộ khung gỗ chạm trổ tinh vi tới từng centimet, đến mức người ta phải sững lại mà ngắm, như ngắm một pho điêu khắc khổng lồ. Đặt Đình Bảng cạnh Thụy Phiêu nhỏ nhắn, ba gian hai chái, ta thấy ngay: cùng một thiết chế, mà khoảng cách giữa sơ khai và cực thịnh có thể xa tới mấy trăm năm và mấy bậc tài hoa.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 1: Nguồn gốc và tiến trình hình thành đình làng Việt → “… Trên bầu trời, ngoài Bắc Đẩu, người xưa còn chia vòng trời thành hai mươi tám chòm sao, gọi là Nhị thập bát tú — hai mươi tám ngôi sao trấn giữ bốn phương trời, mỗi phương bảy tú. Quá trình điền dã tôi thấy, trong một số ngôi đình như Đình Bảng, Chu Quyến… , các đầu bẩy nâng đỡ mái — các đầu đao, các con rường, các điểm chống đỡ — đúng bằng hai mươi tám, và đó chính là hình ảnh Nhị thập bát tú, hai mươi tám vì sao dang tay che chở cho dân làng bên dưới. …”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 14: Vũ trụ quan trong không gian đình → “Còn một đặc điểm cổ đáng nói: nhiều ngôi đình xưa, nhất là ở Bắc Bộ, vốn có sàn gỗ. Không phải nền đất hay nền gạch sát mặt đất như ta thường thấy nay, mà là một sàn gỗ cao cách mặt đất, phải bước lên mấy bậc mới tới — như một ngôi nhà sàn. Những đình cổ như Tây Đằng, Chu Quyến, Đình Bảng đều mang dấu vết sàn ấy.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 16: Kiến trúc đình ba miền → “… Đình Bắc Bộ nổi bật với bộ mái xòe rộng mênh mông, dốc lớn, gần như đổ sà xuống thấp, với bốn đao cong vút lên đầy kiêu hãnh; với bộ khung gỗ lim to lớn, những cây cột cái một người ôm không xuể; và nhất là với nghệ thuật chạm khắc gỗ phong phú bậc nhất, tràn ngập trên các cốn, các đầu dư, các ván nong. Những ngôi đình như đình So ở Quốc Oai nổi danh bề thế, đình Chu Quyến với khối mái khổng lồ, đình Đình Bảng với bộ khung chạm trổ tinh vi, là những đỉnh cao của kiến trúc đình Bắc Bộ. Đây là nơi ta tìm về khi muốn thấy ngôi đình ở dạng nguyên bản, đầy đủ và rực rỡ nhất của nó.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 16: Kiến trúc đình ba miền → “Ở những ngôi đình như Đình Bảng, sắc vàng son ấy tràn ngập: trên cửa võng, trên hoành phi câu đối, trên ngai thờ, trên các đầu dư đầu rồng. Cả một thế giới rồng bay phượng múa, hoa lá mây trời, được tạc vào gỗ rồi phủ son thếp vàng, lộng lẫy đến choáng ngợp. Đây là chỗ ta gặp một trong những vẻ đẹp lớn nhất của đình làng: mỹ thuật của nó.”
— Văn Minh Đình Làng Việt, chương 17: Mỹ thuật đình làng →
Trích nguyên văn; dấu “…” là chỗ lược bớt câu không nói về đình này. Đọc trọn chương:
Phim về ngôi đình này
Khối 8: Nguồn và độ chắc
Chứng cứ chắc Diễn giải có cơ sở Giả thuyết
Tầng A: Chứng cứ chắcToạ độ 21.10833056, 105.95175278
Toạ độ trên trang vi.wikipedia về đình; khớp OSM way 576742563
Tầng A: Chứng cứ chắcCó dấu vết sàn gỗ
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 16: “Đình có sàn (Tây Đằng, Chu Quyến, Đình Bảng) nối truyền thống nhà sàn Đông Sơn [A hiện tượng; B liên hệ]. Sàn gỗ là sự thật ở các đình cổ [A]”
Tầng A: Chứng cứ chắcBộ khung chạm trổ tinh vi (nhãn "A ví dụ", cần đối chiếu hồ sơ di tích)
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 16: “Những ngôi đình như đình So ở Quốc Oai nổi danh bề thế, đình Chu Quyến với khối mái khổng lồ, đình Đình Bảng với bộ khung chạm trổ tinh vi”
Tầng A: Chứng cứ chắcSơn son thếp vàng trên cửa võng, hoành phi câu đối, ngai thờ, đầu dư
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 17: “Ở những ngôi đình như Đình Bảng, sắc vàng son ấy tràn ngập: trên cửa võng, trên hoành phi câu đối, trên ngai thờ, trên các đầu dư đầu rồng.”
Tầng B: Diễn giải có cơ sởThờ Cao Sơn Đại Vương
VOH, 'Đình Bảng - Ngôi đình cổ đồ sộ, độc đáo nhất Việt Nam', 21/10/2019Câu dẫn (chưa đối chiếu nguyên văn): “Cao Sơn đại vương, Thủy Bá đại vương và Bách Lệ đại vương”
Tầng B: Diễn giải có cơ sởThờ Thủy Bá Đại Vương
VOH, 'Đình Bảng - Ngôi đình cổ đồ sộ, độc đáo nhất Việt Nam', 21/10/2019Câu dẫn (chưa đối chiếu nguyên văn): “Cao Sơn đại vương, Thủy Bá đại vương và Bách Lệ đại vương”
Tầng B: Diễn giải có cơ sởThờ Bạch Lệ Đại Vương
VOH, 'Đình Bảng - Ngôi đình cổ đồ sộ, độc đáo nhất Việt Nam', 21/10/2019Câu dẫn (chưa đối chiếu nguyên văn): “Cao Sơn đại vương, Thủy Bá đại vương và Bách Lệ đại vương”
Tầng B: Diễn giải có cơ sởPhối thờ Sáu vị Tổ có công dựng lại làng Đình Bảng (thế kỷ XV)
VOH, 'Đình Bảng - Ngôi đình cổ đồ sộ, độc đáo nhất Việt Nam', 21/10/2019Tóm lược từ bài, không có câu dẫn
Tầng B: Diễn giải có cơ sởĐình không thờ Lý Công Uẩn; các vua Lý thờ ở đền Đô, hội đình Đình Bảng tách với hội đền Đô
Cổng TTĐT tỉnh Bắc Ninh, “Một số lễ hội tiêu biểu trên quê hương Bắc Ninh – Kinh Bắc”Theo tổng hợp trong bản nghiên cứu 15/10/2026; chưa đối chiếu nguyên văn
Tầng B: Diễn giải có cơ sởXếp hạng: Di tích quốc gia đặc biệt (Quyết định 1473/QĐ-TTg ngày 26/11/2024)
Ghi chú: Cần đối chiếu văn bản quyết định xếp hạng.
Thiện Lưu, “Thần tích Việt Nam — Nghiên cứu đầy đủ cho dinhlang.tv”Theo tổng hợp trong bản nghiên cứu 15/10/2026; chưa đối chiếu nguyên văn
Tầng C: Giả thuyếtGiả thuyết các đầu bẩy nâng mái đúng bằng 28, ứng Nhị thập bát tú
Điều kiện bác bỏ: Nếu đếm cấu kiện nâng mái trên mẫu lớn cho ra phân bố tản mát, không tụ quanh 28; hoặc thống kê số bậc cho thấy bậc chẵn không hiếm như giả định → các gán số phải hạ bậc hoặc bỏ.
Văn Minh Đình Làng Việt: Thiết chế cộng đồng, không gian tín ngưỡng và hệ mã minh triết của người ViệtChương 14: “trong một số ngôi đình như Đình Bảng, Chu Quyến…, các đầu bẩy nâng đỡ mái — các đầu đao, các con rường, các điểm chống đỡ — đúng bằng hai mươi tám”
Tầng C: Giả thuyếtPhối thờ Tám vị vua triều Lý
Điều kiện bác bỏ: Mâu thuẫn: cổng TTĐT Bắc Ninh ghi đình Đình Bảng không thờ Lý Công Uẩn; vua Lý thờ ở đền Đô, hội đình tách với hội đền Đô.
VOH, 'Đình Bảng - Ngôi đình cổ đồ sộ, độc đáo nhất Việt Nam', 21/10/2019Câu dẫn (chưa đối chiếu nguyên văn): “bài vị tổ tiên của tám vị vua dưới triều Lý”
